Giỏ hàng

Xử lí và pha chế đất làm Gốm

 Đất sét là nguyên liệu chính không thế thiếu để tạo nên một sản phẩm gốm sứ. Đặc biết đối với gốm sứ Bát Tràng, đất sét lại đặc biệt quan trọng quyết định đến chất lượng sản phẩm làm ra. 

Trong đất nguyên liệu thường có lẫn tạp chất, ngoài ra tuỳ theo yêu cầu của từng loại gốm khác nhau mà có thể có những cách pha chế đất khác nhau để tạo ra sản phẩm phù hợp. Ở Bát Tràng, phương pháp xử lý đất truyền thống là xử lý thông qua ngâm nước trong hệ thống bể chứa, gồm 4 bể ở độ cao khác nhau.

Bể thứ nhất ở vị trí cao hơn cả là "bể đánh" dùng để ngâm đất sét thô và nước (thời gian ngâm khoảng 3-4 tháng). Đất sét dưới tác động của nước sẽ bị phá vỡ kết cấu hạt nguyên thuỷ của nó và bắt đầu quá trình phân rã (dân gian gọi là ngâm lâu để cho đất nát ra). Khi đất đã "chín" (cách gọi dân gian), đánh đất thật đều, thật tơi để các hạt đất thực sự hoà tan trong nước tạo thành một hỗn hợp lỏng. Sau đó tháo hỗn hợp lỏng này xuống bể thứ hai gọi là "bể lắng" hay "bể lọc". Tại đây đất sét bắt đầu lắng xuống, một số tạp chất (nhất là các chất hữu cơ) nổi lên, tiến hành loại bỏ chúng.

Sau đó, múc hồ loãng từ bể lắng sang bể thứ ba gọi là "bể phơi", người Bát Tràng thường phơi đất ở đây khoảng 3 ngày, sau đó chuyển đất sang bể thứ tư là "bể ủ". Tại bể ủ, ôxyt sắt (Fe2O3) và các tạp chất khác bị khử bằng phương pháp lên men (tức là quá trình vi sinh vật hoá khử các chất có hại trong đất). Thời gian ủ càng lâu càng tốt.

Nhìn chung, khâu xử lý đất của người thợ gốm Bát Tràng thường không qua nhiều công đoạn phức tạp. Trong quá trình xử lý, tuỳ theo từng loại đồ gốm mà người ta có thể pha thêm cao lanh ở mức độ nhiều ít khác nhau.

Ngày nay với những công nghệ hiện đại, quy trình xử lý đất đã tiện dụng hơn rất nhiều. Tiết kiệm khá nhiều công sức và thời gian cho người làm gốm. Đồng thời tăng chất lượng của đồ gốm sứ Bát Tràng lên rất nhiều.

Loại đất thô từ mỏ mang về được trộn theo một tỷ lệ đặc biệt. Tỷ lệ pha chế này là một bí quyết được các nghệ nhân đặc biệt giữ kín. Thiết bị được sử dụng để xử lý đất là bình nghiền. Hỗn hợp đất được cho vào bình cùng với một lượng nước vừa đủ. Bình sẽ hoạt động liên tục trong khoảng từ 24 đến 48 giờ để cho ra một loại chất gọi là hồ. Tại đây hồ được khử sắt bằng từ tính bởi một thiết bị đặc biệt. Sau khi khử hết sắt, hồ sẽ được chuyển qua bể chứa hoặc chuyển lên bể lắng. Tại đây sẽ thu lấy đất dẻo nguyên chất.

Công đoạn này đem lại hiệu quả đáng kể. Nguồn đất được sử dụng sẽ có chất lượng cao hơn. Ít tạp chất hơn so với cách xử lý truyền thống.